Butohpolis - Międzynarodowy Festiwal Sztuki Butoh Odsłony: 95

8. Butohpolis - dzień trzeci (18.04.2026) - artyści i wydarzenia

Butohpolis - Międzynarodowy Festiwal Sztuki Butoh Odsłony: 95

Butohpolis - Międzynarodowy Festiwal Sztuki Butoh Odsłony: 95

BUTOHPOLIS. 8. Międzynarodowy Festiwal Sztuki Butoh

18 kwietnia 2026 r., sobota, godz. 18.00 (wstęp wolny)

Teatr Akt, ul. Łaziebna 9

GRUPA WoRaZu – WOJCIECH MATEJKO (butoh), RAFAŁ IWAŃSKI (muzyka), ZUZANNA LITAWIŃSKA (scenografia) „Technosis. To infinity and beyond” (Polska)

BENAS ŠARKA „Przez” (Litwa)

BENAS ŠARKA „PRZEZ”
Performans inspirowany dramatem „Król Lear” Williama Szekspira. Mimo, że odwołuje się do klasyki światowej literatury, spektakl jest na wskroś awangardowy. Artysta odważnie, a nieraz i ryzykownie łączy elementy performansu, tańca i teatru jarmarcznego w jedną całość. Niektórzy doszukują się w nim także nawiązań do japońskiego tańca butoh, jednak artysta nie przywiązuje się do żadnych określeń ani terminów. Mówi, że w jego sztuce najważniejszy jest intuicyjny ruch. Powraca do czasów, kiedy nie istniało nawet słowo „teatr”.
Według reżysera i wykonawcy, człowiek nie zmienił się od tysięcy lat, dlatego próbuje opowiadać o nim bez słów, poprzez ruch – językiem ciała i duszy, czerpiąc ze spuścizny (w jego przypadku fińskiej i litewskiej), mitycznej pamięci dawnych kultur. W swoich performansach ukazuje sprzeczności tkwiące w człowieku – delikatność i brutalność, miłość i nienawiść. Wyraża je za pomocą różnych środków: żelaza, piór, futra, liny i lnianego płótna. W spektaklu ważna jest też muzyka, która pobudza wyobraźnię odbiorców.
Spektakl uważany jest za jedno z najwybitniejszych osiągnięć alternatywnej sceny teatralnej na Litwie i był już prezentowany na międzynarodowych festiwalach teatralnych m.in.: w Niemczech, Armenii, Rosji, Finlandii i na Łotwie.
Benas Šarka jest jedną z czołowych postaci sztuki niezleżnej na Litwie, działającą na styku teatru, tańca współczesnego i performansu. Šarka studiował reżyserię teatralną na wydziale w Kłajpedzie Państwowego Konserwatorium i założył niezależny teatr „Gliukai”, który balansuje na granicy performansu. Tworzy autorskie spektakle i działania performatywne, a także uczestniczy w projektach innych reżyserów i artystów jako aktor gościnny lub performer. W pewnym stopniu twórczość Šarki rezonuje z koncepcją performansu Butoh. W swojej pracy Šarka odważnie pozostawia dużo miejsca na improwizację, ignorując to, co dziś zwyczajowo nazywa się teatrem, a sztukę współczesną określa jako „senność”. Teatr „Gliukai”, który założył, charakteryzuje następująco: „Każdy z naszych aktorów żył własnym życiem, robiąc to, co chciał — również na scenie: jedni malowali, inni grali bluesa, jeszcze inni tańczyli lub przechodzili przemiany. Teatr jest wszystkim: całością zjawisk, przemian, dźwięków i blaskiem istnienia; jest tym, co płynie w twojej krwi. Jedyna różnica polega na tym, czy ludzie z tego żyją, czy dla tego żyją”. Benasa Šarkę można również opisać jako „białego szamana”, eksperymentującego z obrazem, dźwiękiem, materią, przestrzenią i snami. Jego praktyka wykracza poza konwencjonalne definicje teatru, performansu, a nawet samej sztuki, ponieważ wszystko, co robi, jest nierozerwalnie związane z jego życiem, snami oraz (de)materializacjami w różne formy i tożsamości. Šarka nie jest jedynie artystą — taka etykieta byłaby redukująca i ograniczająca. Jest czymś więcej: meta-artystą, alter-artystą.

GRUPA WoRaZu
„TECHNOSIS. TO INFINITY AND BEYOND”. Technosis to choroba człowieka uzależnionego od technologii polegająca na utracie zdolności bezpośredniego odczuwania życia w czasie teraźniejszym i ciągłego mylenia porządku naturalnego z tym co wymyślone, czy zaprojektowane. Termin ten zaproponował już w 1973r. śląski filozof Józef Bańka. Technosis prowadzi do odrealnienia, poczucia pustki, braku sensu, degradacji ciał i środowiska, depresji i głębokiej samotności. Społeczeństwa dotknięte technosis wpadają w urojenia będące efektem sprzężeń zwrotnych. Wierzą, że nowe, potężniejsze technologie mogą rozwiązać problemy przez samą technologię powodowane. W takim rozumieniu technosis jest wadliwym mechanizmem przystosowawczym do nienaturalnych warunków życia. Obecnie radykalnym i jaskrawym przykładem urojeń technosis są dążenia kliki milionerów i miliarderów z doliny krzemowej. Pragną oni akceleracji ludzkiej ewolucji, ustawienia jej w torach, które oni sami wyznaczą, stając się akuszerami nowego rodzaju nieśmiertelnej świadomości i nieśmiertelnych ciał. Język tańca butoh oparty po części na pierwotnych korzeniach kultury i sztuki zachęca nas do pytania o znaczenie człowieczeństwa i przyszłość pochodzącego z ziemi ciała w kosmicznej (to infinity and beyond) i cyfrowo sfragmentarowanej rzeczywistości. Nasz spektakl to praktyka oporu przeciwko redukcji ludzkiej świadomości do dających się zapisać na twardym dysku wzorcom aktywności elektrycznej mózgu. Dawka przypominająca szczepionki przeciwko technosis. Bunt "powolnego" ciała przed zbyt szybką ewolucją myśli.

Wojciech Matejko - jak mówi o sobie: "butoh traktuję nie tylko jako sztukę performatywną, ale również nie religijną praktykę rytualną i potężne narzędzie transformacji ciała/umysłu. Butoh uczyłem się od Atsushiego Takenouchiego, Kena Maia, Daia Matsuoki, Tetsuro Fukuhary i Sylwii Hanff. Oprócz mojej pasji do tańca od wielu lat działam na rzecz Osiedla Jazdów w Warszawie, gdzie koordynuję największe oddolne centrum kultury w Polsce - Otwarty Jazdów. W 2018 roku wykonywałem taneczne rytuały w każdy nów i pełnię księżyca - w sumie 24 występy w przestrzeni publicznej w Polsce i Europie, wykonywane dokładnie w momencie kulminacji pełni i nowiów. Jestem autorem koncepcji i wykonawcą tanecznego i ekologicznego filmu "Sektor" o przekopie Mierzei Wiślanej, który w 2021 roku otrzymał nagrodę najlepszego filmu "360 video" na Sehsüchte Film Festival."

Rafał Iwański - artysta dźwięku, perkusjonista i producent muzyczny, z wykształcenia etnolog (UMK w Toruniu). Współzałożyciel toruńskiej grupy HATI, bydgosko-toruńskich zespołów INNERCITY ENSEMBLE (2011–2021), KAPITAL (2013–2018) i ||ALA|MEDA|| (od 2014; zespół znany też pod nazwą ALAMEDA 5), projektu audiowizualnego z pogranicza muzyki i astronomii VOICES OF THE COSMOS oraz powstałej w Warszawie w 2019 r. taneczno-muzycznej Grupy WoRaZu, prezentującej spektakle z kręgu butoh i teatru awangardowego.